1.2.1. Αλιευτική Παραγωγή στην Λευκάδα

Η Λευκάδα διαθέτει, τρεις βασικούς άξονες ανάπτυξης, τη Γεωργία - Κτηνοτροφία, την Αλιεία και τον Τουρισμό.

Ως προς τον τομέα της Γεωργίας και της Κτηνοτροφίας οι δυνατότητες της, εκτός από την παραγωγή λαδιού, είναι περιορισμένες λόγω της μικρής έκτασης καλλιεργήσιμης Γης που διαθέτει. Συνεπώς, δυο είναι οι βασικοί άξονες ανάπτυξης του νησιού, η Αλιεία και ο τουρισμός, με αξιόλογα οικονομικά αποτελέσματα. Βασική, όμως, προϋπόθεση για την ανάπτυξη των παραγωγικών αυτών κλάδων είναι η προστασία του περιβάλλοντος και η διατήρηση του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Η Αλιεία σήμερα χωρίζεται σε δυο τομείς, στην ελεύθερη συλλεκτική αλιεία και στην ελεγχόμενη συλλεκτική αλιεία, είναι γεγονός από επιστημονικής πλευράς ότι γενικά οι Ελληνικές θάλασσες, λόγω της περιορισμένης από την φύση τους τροφικής αλυσίδας, είναι φτωχές σε αλιεύματα. Σε αυτό, βέβαια έχει συμβάλει σημαντικά και η εξαντλητική αλιεία που πραγματοποιείται σήμερα, με πληθώρα αλιευτικών εργαλείων και παράνομα αλιευτικά μέσα, καθώς και η ρύπανση της θάλασσας, με διάφορα βιομηχανικά και οικιακά απόβλητα. Το γεγονός μάλιστα αυτό, κυρίως τα τελευταία χρόνια, βρίσκεται σε μεγάλη έξαρση στη Λευκάδα, με αποτελέσματα να έχει σχεδόν τελείως εξαφανιστεί η παράκτια κυρίως αλιεία και γενικά ο αλιευτικός πλούτος του νησιού.

Παρατηρούμε καθημερινά κατά μήκος των ακτών και σε μικρή απόσταση από αυτές να τοποθετούνται σε μόνιμη βάση χιλιάδες μέτρα δίχτυα, με συνέπεια όχι μόνο να αποτελούν κίνδυνο για τους λουόμενους, αλλά να εμποδίζεται και η φυσική μετανάστευση των ψαριών. Το γεγονός μάλιστα αυτό, κατά παράβαση των κειμένων διατάξεων, εφαρμόζεται δυστυχώς και μέσα στο δίαυλο της Λευκάδος.

 Ένα άλλο επίσης σοβαρό πρόβλημα είναι ότι ο δίαυλος προς τη μεριά της Αμμόγλωσσας έχει σχεδόν κλείσει, με συνέπεια να μην πραγματοποιείται η φυσική ανανέωση των υδάτων, απαραίτητη προϋπόθεση για τη διαβίωση των ψαριών και την καθαρότητα των υδάτων του διαύλου. Σε μεγάλο, επίσης, βαθμό συνεχίζεται ακόμη η χρησιμοποίηση εκρηκτικών υλών, κοινοί δυναμίτες, κυρίως προς τη βόρεια πλευρά του νησιού, που αποτελεί ίσως και το μεγαλύτερο έγκλημα για την θάλασσα ιχθυοπανίδα, καθώς και κίνδυνο για τους ίδιους τους χρήστες.

Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της συλλεκτικής αλιείας χρειάζεται, όσο είναι ακόμα καιρός, συνεχής και αυστηρός έλεγχος από τους αρμόδιους παράγοντες και εφαρμογή με τη δέουσα αυστηρότητα της αλιευτικής νομοθεσίας, διαφορετικά είναι βέβαιο ότι σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα θα εξαφανιστεί κάθε είδος από το θαλάσσιο οικοσύστημα της Λευκάδας.

Ως προς τον τομέα της ελεγχόμενης αλιευτικής παραγωγής είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια καταβάλλονται τεράστιες προσπάθειες σε παγκόσμια κλίμακα για την παραγωγή ζωικών πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας από το υδάτινο περιβάλλον, με συνέπεια να παρατηρείται σήμερα μια αλματώδη ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών και της παραγωγής αλιευμάτων εκλεκτής ποιότητας από τα φυσικά ιχθυοτροφεία, δηλαδή τις λιμνοθάλασσες.

Η σημασία αυτού του κλάδου έχει από πολλούς αναγνωριστεί και στη χώρα μας, με αποτέλεσμα τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα η εντατική θαλάσσια ιχθυοκαλλιέργεια σε πλωτές εγκαταστάσεις να παρουσιάζει εντυπωσιακή ανάπτυξη. Συνέπεια αυτής της εντυπωσιακής ανάπτυξης της θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας στη χώρα μας είναι να κατέχει η Ελλάδα ηγεμονική θέση και να αποτελεί σήμερα την πρώτη παραγωγό χώρα στην Ευρώπη και στη Μεσόγειο, με μια παραγωγή που φτάνει τους 25.000-30.000 τόνους περίπου.

Ένας άλλος, επίσης, κλάδος της ελεγχόμενης αλιευτικής παραγωγής με θεαματικά αποτελέσματα είναι η αύξηση της αλιευτικής παραγωγής με θεαματικά αποτελέσματα είναι η αύξηση της αλιευτικής παραγωγής των λιμνοθαλασσών με την παρέμβαση του ανθρώπου, αντικείμενο που αφορά άμεσα τη Λευκάδα με εξαιρετικές προοπτικές, το οποίο έχει δυστυχώς, τελείως εγκαταλειφθεί.

Η φυσική αλιευτική παραγωγή των λιμνοθαλασσών στηρίζεται στον φυσικό εμπλουτισμό τους με γόνο ιχθυδίων από την ανοιχτή θάλασσα, στην παραμονή τους και γρήγορη ανάπτυξη τους μέσα στους χώρους αυτούς, λόγω της πλούσιας τροφικής τους αλυσίδας, και τη συλλογή τους σε ειδικές ιχθυοσυλληκτικές εγκαταστάσεις κατά την επιστροφή τους στην ανοιχτή θάλασσα. Αυτός είναι ο παραδοσιακός τρόπος αλιευτικής παραγωγής των λιμνοθαλασσών, ο οποίος, όμως, εξαρτάται από τις εκάστοτε επικρατούσες καιρικές συνθήκες. Σήμερα, όμως με την παρέμβαση της επιστήμης, η παραγωγή τους από 4-5 κιλά το στρέμμα σε μικτό ψάρι έχει φτάσει τα 20-25 κιλά το στρέμμα.

Η Λευκάδα στην είσοδο της διαθέτει δύο τέτοιες φυσικές λιμνοθάλασσες, οι οποίες, δυστυχώς, έχουν πλήρως εγκαταλειφτεί, με αποτέλεσμα η παραγωγή τους να μην υπερβαίνει σήμερα τα 2-3 κιλά το στρέμμα, ενώ θα μπορούσαν, με τα κατάλληλα ιχθυοβελτιωτικά έργα και τη σωστή αλιευτική τους αξιοποίηση, η παραγωγή τους να αυξηθεί σημαντικά με αξιόλογα οικονομικά αποτελέσματα για τον Δήμο της Λευκάδας.

Για να αποδώσουν, όμως τα αναμενόμενα αποτελέσματα, χρειάζεται να γίνει μελέτη από ειδικούς επιστήμονες, διάνοιξη νέων και μόνιμων εσοδευτικών στομίων σε κατάλληλες θέσεις, να κατασκευαστούν περιφερειακές λεκάνες διαχείμασης των ψαριών, να γίνουν εκσκαφές και όργωμα του πυθμένα με ειδικά τρακτέρ θαλάσσης, για την ανανέωση της τροφικής τους αλυσίδας, και η αλιευτική τους διαχείριση να κατευθύνεται από ειδικό επιστήμονα και όχι να στηρίζεται μόνο στην εμπειρία των ψαράδων. Παράλληλα, κατά καιρούς πρέπει να πραγματοποιείται οπ τεχνικός εμπλουτισμός τους με γόνο ιχθυδίων και όχι να στηρίζεται μόνο στον φυσικό εμπλουτισμό τους με γόνο ιχθυδίων από την ανοιχτή θάλασσα, που εξαρτάται άμεσα από τις εκάστοτε καιρικές συνθήκες.

Ένα άλλο, επίσης σοβαρό θέμα που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής και μελέτης από ειδικούς επιστήμονες και έχει άμεση σχέση με το θαλάσσιο περιβάλλον είναι η επεξεργασία και η ρίψη των αστικών λυμάτων της πόλης της Λευκάδας στη θάλασσα. Υπάρχει σχετική απόφαση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να μεταφερθούν τα αστικά λύματα από το σημείο που πέφτουν σήμερα στη θαλάσσια περιοχή της Γύρας, χωρίς να έχει προηγηθεί η απαραίτητη ωκεανογραφική μελέτη και μάλιστα σε βάθος μόλις 25 μέτρων και σε μικρή απόσταση από την ακτή. Αν πραγματοποιηθεί αυτό το έργο, θα έχει αποτελέσματα σε μικρό χρονικό διάστημα, λόγω της κατεύθυνσης των ρευμάτων που επικρατούν στην περιοχή, να μολυνθεί η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή, καθώς και οι ακτές, με ανεπανόρθωτες επιπτώσεις όχι μόνο για την αλιεία αλλά κυρίως για την τουριστική ανάπτυξη της Λευκάδας.

Η Λευκάδα, όπως είναι γνωστό, φημίζεται για τις καθαρές της θάλασσες και τις απέραντες αμμώδεις ακτές της, που στο σύνολο τους αποτελούν ένα από τα αξιολογότερα οικοσυστήματα της Μεσογείου και παγκοσμίως. Αν καταστραφεί αυτός ο ιδανικός φυσικός πλούτος του νησιού, τότε θα χαθεί η μελλοντική τύχη του στον βασικότερο άξονα οικονομικής ανάπτυξης της Λευκάδας [4].