Κάστρο της Αγ. Μαύρας

Γεωγραφικό Στίγμα

Γεωγραφικό Μήκος:  20^ο,72΄

Γεωγραφικό Πλάτος: 38^ο,84΄

Περιγραφή   

Το κάστρο της Αγίας Μαύρας, που δεσπόζει στην είσοδο του νησιού είναι ένα από τα πιο επιβλητικά μεσαιωνικά κτίσματα στην Ελλάδα και αποτελεί πρότυπο οχυρωματικής τέχνης εκείνης της εποχής. Χτίστηκε γύρω στα 1300 από τον Φράγκο ηγεμόνα Ιωάννη Ορσίνι, όταν πήρε τη Λευκάδα ως προίκα για το γάμο του με την κόρη του Δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρου του Α'.

Το κάστρο προστάτευε την πρωτεύουσα του νησιού και αποτελούσε τη σημαντικότερη αμυντική του θωράκιση απέναντι τους πειρατές και τους άλλους εχθρούς, από την πρώτη δεκαετία του 14ου αιώνα ως το 1684. Το 1479 κατελήφθη από τους Τούρκους που έχτισαν μια μεγάλη τοξωτή γέφυρα, με 360 καμάρες, που διέσχιζε τη λιμνοθάλασσα από την παραλία έως τη θέση Καλκάνη, στηρίζοντας τους σωλήνες ενός υδραγωγείου που έφερνε νερό στο κάστρο. Το έργο αυτό, που χαρακτήριζε ολόκληρη την περιοχή, καταστράφηκε από τους σεισμούς. Κάποια ίχνη του σώζονται σήμερα μέσα στη λιμνοθάλασσα [18]

.

Εικόνα 29. Κάστρο της Αγίας Μαύρας [3].

Μια ενδιαφέρουσα πληροφορία προέρχεται από σχόλιο του υπομνήματος του χάρτη του Girolamo Delanges, με τον τίτλο: "Topografia dell’isola di Leucada e scogli addiacenti alla medesima, come pure parte del Xeromero in Terra Ferma col suo littorale da Santa Sofia a Zaverda sino a Demata et a Scali, e parimente della linea di Voniza e Prevesa".  Το όνομα του συντάκτη Girolamo Delanges και η χρονολογία δημιουργίας του χάρτη, 1757, βρίσκονται στο κάτω δεξιά περιθώριο, αλλά η χρονολογία επαναλαμβάνεται με λατινικούς αριθμούς στο κέντρο του κατώτερου περιθωρίου. Στο αριστερό περιθώριο υπάρχει το υπόμνημα 77 σημείων του χάρτη, ενώ άλλα 8 σημεία επεξηγούνται στη συνέχεια, κάτω αριστερά. Οι πρώτες 20 επεξηγήσεις αφορούν σε θέσεις του νησιού Λευκάδας, οι επόμενες 5 στις νησίδες μεταξύ του νησιού και της ακτής του Ξηρόμερου. Οι επεξηγήσεις που αφορούν σε θέσεις της Στερεάς ακολουθούν στην εξής σειρά: οι θέσεις 26-29 βρίσκονται στην περιοχή του κάστρου Κεκροπούλας, οι 30 – 45 στην περιοχή της Βόνιτσας, οι 46 – 69 στην περιοχή της Αμφιλοχίας και Άρτας, ενώ οι 70 – 85  στην περιοχή της Πρέβεζας.

Συγκεκριμένα, αναγράφεται: "Το φρούριο της Αγίας Μαύρας, σχήματος ακανόνιστου εξάγωνου, είναι θεμελιωμένο σε γλώσσα ξηράς με αμμώδες έδαφος, που υπερέχει της γραμμής του ορίζοντα κατά 41/2 πόδια, και ονομάστηκε έτσι γιατί σε παλαιότερη εποχή υπήρχε εδώ ένα μοναστήρι με στενάχωρο αλλά ισχυρό τείχος, όπου φυλάσσονταν τα σκηνώματα των Αγίων Τιμόθεου και Μαύρας…".

Η πληροφορία, ότι το φρούριο κτίστηκε στη θέση προϋπάρχοντος μικρού οχυρωμένου μοναστηριού, στο οποίο φυλάσσονταν τα σκηνώματα των μαρτύρων Τιμοθέου και Μαύρας αποτελεί την πρώτη είδηση, που συνδέει την πρωτοχριστιανή μάρτυρα Αγία Μαύρα με το φρούριο της Λευκάδας [18].

Εικόνα 30. Κάστρο της Αγίας Μαύρας (ανατολική τάφρος) [2].