Η Στρατηγική της "Ανάπτυξης"

Η ανάπτυξη μιας περιοχής πρέπει να στηριχτεί σε ένα μέσο - μακροπρόθεσμο πρόγραμμα του οποίου ο σχεδιασμός, οι στόχοι και το περιεχόμενο να είναι συμβατά με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της συγκεκριμένης περιοχής.

Το πρόγραμμα πρέπει να τυχαίνει καθολικής αναγνώρισης και αποδοχής των τοπικών και φορέων που οπωσδήποτε συμμετέχουν στη διαδικασία σύνθεσης του περιεχομένου του. Η προσέγγιση σύνταξης πρέπει να είναι ολοκληρωμένη,  καθολική και με προσοχή. Ολοκληρωμένη ως προς το χώρο και χρόνο, καθολική ως προς το περιεχόμενο σε οικονομικές - κοινωνικές και πολιτικές δραστηριότητες και λειτουργίες που συνθέτουν τη χωροταξική και πολιτιστική διάσταση και προοπτική ως προς τη διαχρονική βιωσιμότητα και αποτελεσματικότητα, τις μακροχρόνιες και των δεδομένων της πληροφορικής.

Το υλικό βάση για στήριξη του αναπτυξιακού προγράμματος αποτελούν οι τοπικοί παραγωγικοί πόροι (φυσικοί και ανθρώπινοι) και δυνατότητες που προσφέρουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του χώρου, ο κρατικός προϋπολογισμός, η κοινοτική νομοθεσία και πρακτική και το διεθνές περιβάλλον. Απαραίτητα εργαλεία αποτελούν η χωροταξική μελέτη, το κτηματολόγιο και οι οργανωμένες - αποτελεσματικές ιδιωτικές και ειδικότερα δημόσιες υπηρεσίες και το τραπεζικό σύστημα.

Οι στόχοι του προγράμματος πρέπει να είναι καθορισμένοι, σαφείς και συμβατοί μεταξύ τους, καθώς και με τον ευρύτερο περιφερειακό και εθνικό σχεδιασμό και οπωσδήποτε στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης "χωροταξικής ενότητας", δηλαδή πέρα από τεχνικές διοικητικές διαιρέσεις. Για την επίτευξη των στόχων πρέπει να αποτελεσμάτων, αλλά και μηχανισμοί παρέμβασης και διόρθωσης, ώστε να αποφεύγονται οι αποπροσανατολισμοί και αποκλίσεις που αναπόφευκτα προκύπτουν κατά την εφαρμογή του προγράμματος. Ειδικότερα πρέπει να υπογραμμιστεί η αναγκαιότητα συντονισμού των διαφόρων φορέων και υπηρεσιών που συμμετέχουν. Οι στόχοι διακρίνονται σε μακροπρόθεσμους - μεσοπρόθεσμους και βραχυπρόθεσμους, αφού το πρόγραμμα πρέπει να αντιμετωπίζει τα καθημερινά προβλήματα.

Ως βασικοί στόχοι ενός προγράμματος τοπικής ανάπτυξης πρέπει να είναι:

·        Η άρση της απομόνωσης από τον υπόλοιπο και η αναβάθμιση των υποδομών του συγκεκριμένου χώρου με σύγχρονες προδιαγραφές, ώστε να προστατεύεται το περιβάλλον.

·        Η αξιοποίηση των φυσικών και ανθρώπινων πόρων, ώστε να αυξάνεται ο βαθμός κοινωνικής ευημερίας και να μειώνεται η διαφορά βαθμού ανάπτυξης μα τις άλλες περιοχές, χωρίς όμως να αλλοιώνεται η φυσιογνωμία του φυσικού χώρου και πολιτιστικών τοπικών παραδόσεων και δραστηριοτήτων. 

·        Η αύξηση των ευκαιριών απασχόλησης και η βελτίωση συνθηκών διαβίωσης αλλά και παροχή δυνατοτήτων προς επένδυσης με ισχυρά κίνητρα και ενισχύσεις ή και άρσης των αντικινήτρων ώστε η προστιθέμενη αξία να παραμένει, κατά το δυνατόν, στον τόπο της παραγωγής και απασχόλησης, γεγονός που βοηθά στην παραμονή του πληθυσμού στην περιοχή.

·        Οι στόχοι να έχουν βαθμό προτεραιότητας και χρόνο ολοκλήρωσης, που σημαίνει ότι υπάρχουν και οι  συγκεκριμένες πηγές υλοποίησης και στήριξης του προγράμματος. Διαφορετικά, οι στόχοι παραμένουν στη σφαίρα της επιθυμίας και όχι της υλοποίησης.

Μέσα και μέτρα πολιτικής

Οι στόχοι επιτυγχάνονται με συγκεκριμένα μέσα και μέτρα πολιτικής συμβατά και όχι αλληλοαναιρούμενα και αντιτιθέμενα. Τα μέσα και μέτρα - τοπικής και μη εμβέλειας  - είναι υλικά και θεσμικά που υφίστανται στον προβλεπόμενο χρόνο υλοποίησης. Ως υλικά μέσα είναι οι τοπικοί πόροι, ο δημόσιους προϋπολογισμός, οι κοινοτικοί και διεθνείς πόροι. Στους τοπικούς πόρους πρέπει να φερεγγυότητα των φυσικών και νομικών προσώπων. Ιδιαίτερα πρέπει να υπογραμμιστεί η πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα των Δήμων και Κοινοτήτων, της ΤΕΔΚ, του Συνδέσμου Ύδρευσης και των φορέων της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης. Δυστυχώς, η Ελληνική Αυτοδιοίκηση ελάχιστα έχει καταξιωθεί - σε αντίθεση με εκείνες των κρατών - μελών της ΕΕ - στις δυνατότητας του τραπεζικού συστήματος. Η πιστοληπτική ικανότητα είναι χαμηλή έως μηδενική λόγω περιορισμένης ή και ανύπαρκτης φερεγγυότητας.

Τα μέτρα πρέπει να είναι συγκεκριμένα, αναλυτικά και ποσοτικοποιημένα, ώστε να είναι άμεσης εφαρμογής και αποτελεσματικότητας. Επίσης, τα μέσα και μέτρα πρέπει να έχουν την απαιτούμενη ευκαμψία ώστε να ισχύσουν οι αρχές της συμπληρωματικότητας, επανεξέτασης και διόρθωσης. Για αυτό το λόγο το πρόγραμμα πρέπει να προβλέψει μηχανισμούς πρόληψης και επανεξέτασης.

Τέλος, το αναπτυξιακό πρόγραμμα απαιτεί σοβαρή και χρηστή διαχείριση, προκειμένου η εκτέλεση των έργων να συντελείται στον προγραμματισμένο χρόνο και οι πόροι να κατευθύνονται στο συγκεκριμένο έργο [5].