Ναός του Απόλλωνα Λευκάτα

Γεωγραφικό Στίγμα

Γεωγραφικό Μήκος:  20^ο,54΄

Γεωγραφικό Πλάτος: 38^ο,56΄

Περιγραφή   

Στο ακρωτήριο Δουκάτο ή Λευκάτας, βρίσκονται οικοδομικά λείψανα και αρχιτεκτονικά μέλη του ναού Απόλλωνα Λευκάτα.

Στην αρχαιότητα το ιερό του Λευκάτα Απόλλωνα ήταν το πιο γνωστό της Λευκάδας και φημισμένο σ’ όλον τον Ελληνορωμαϊκό κόσμο. Ο ναός του Λευκάτα Απόλλωνα όπως και άλλοι ήταν άσυλο, έδινε δηλαδή προστασία σε κάθε καταδιωκόμενο, ακόμη και κακούργο.

Στο βράχο αυτό του αίματος τον 7ο ή 8ο αι. π. Χ. οι Κορίνθιοι, που εγκαταστάθηκαν στη Λευκάδα ως ναυτιλομένοι ή άποικοι, ίδρυσαν ιερό. Κατά το μύθο, το ιερό του Θεού το έφτιαξε ο Λεύκος, ένας σύντροφος του Οδυσσέα. "Ως η Λευκάς πέτρα από Λεύκου του Οδυσσέως εταίρου την κλήσιν έλαβεν…Τούτον ιδρύσασθαι φάσι και ιερόν Λευκάτου Απόλλωνος".

Οι θαλασσοπόροι τον ικέτευαν και του ζητούσαν καλό καιρό και του έκαναν σπονδές. Γι’ αυτό από τη Μ. Ασία ως τη Μασσαλία σε νησιά και ακρωτήρια υπήρχαν ναοί του Απόλλωνα.

Εκτός από τις καθάρσιες τελετουργίες με κατακρημνίσεις καταδίκων από την κορυφή του βράχου στη θάλασσα, γίνονταν επίσης προς τιμήν του Θεού και εορτές με αγώνες. Αυτές οι εκδηλώσεις γινόταν στις αρχές της Ανοίξεως κατά το μήνα Μουνυχιώνα (15 Μαρτίου- 15 Απριλίου). Κατ’ ανάλογο τρόπο γίνονταν γιορτές στην Αίγινα προς τιμήν του Δελφινίου Απόλλωνα. Έπαιρναν μέρος προσκυνητές και αγωνιστές από πολλά μέρη της Ελλάδος.

Ο Αιλιανός περιγράφει ένα έθιμο "των παρασκηνίων" που παραπέμπει σε συνήθειες ανατολικών λαών. Γράφει, λοιπόν, πως στο Λευκάτα τις παραμονές της εορτής θυσιαζόταν ένα βόδι στις μύγες, Ο σκοπός ήταν να φύγουν για να μην γίνονται ενοχλητικές και ότι αυτές πράγματι, αφού έπιναν αίμα και χόρταιναν εξαφανίζονταν. Μάλιστα τις συγκρίνει με σκωπτική διάθεση μ’ εκείνες της Πίσας και λέει πως "φεύγουν αδωροδόκητες και από σεβασμό στο Θεό και όχι γιατί παίρνουν το αίμα αμοιβή".

Ο Λευκάτας στη σύγχρονη εποχή έγινε γνωστός από την Σαπφώ, την "εύλαλο ερωτική Σειρήνα της Λέσβου, που κατά τον Θ. Ν. Φλογαΐτη, ήλθεν εκεί να απαλλαγή της ψυχικής εαυτής οδύνης". Ο μύθος του έρωτά της για τον Φάωνα έγινε ένας πανελλήνιος θρύλος και έφθασε ως τις μέρες μας. Μέσα από την προφορική παράδοση μάλιστα, έφτασε ν’ αντικαταστήσει τον κύριο του βράχου, τον θεό Απόλλωνα, και να γίνει αυτή η "κυρά" του.

Το εκούσιο πήδημα από το Λευκάτα εκφράζει το μεγάλο πάθος και έγινε παροιμιακό. Όταν ήθελαν οι ερωτευμένοι να ορκισθούν ή να δείξουν την απελπισία, στην οποία τους έριξε ο μεγάλος και ανεκπλήρωτος έρωτας, έλεγαν πως θα ριχτούν στα βαθιά νερά του Λευκάδιου θεού [28].

Εικόνα 27. Ερείπια του Αρχαίου Ναού του Απόλλωνα [28].